Boedelverdeling bij scheiding: huis, hypotheek en uitkopen

Wanneer je gaat scheiden of uit elkaar gaat, moeten gezamenlijke bezittingen en schulden worden verdeeld. Dit wordt boedelverdeling genoemd. Vooral wanneer jullie samen een koopwoning hebben, kan de verdeling ingewikkeld zijn. Wie blijft er in het huis wonen? Hoe wordt de overwaarde verdeeld? En wat gebeurt er met de hypotheek?

Bij een boedelverdeling spelen niet alleen de waarde van de woning en de openstaande hypotheek een rol. Ook jullie samenlevingsvorm, eventuele huwelijkse voorwaarden, persoonlijke investeringen en de financiële mogelijkheden van beide partners zijn belangrijk.

In dit artikel lees je precies hoe boedelverdeling werkt, hoe je de verdeling van een woning berekent, welke kosten erbij komen kijken en waar je op moet letten als één van jullie de hypotheek wil overnemen.

Wat is boedelverdeling?

Boedelverdeling is het verdelen van bezittingen en schulden tussen personen die gezamenlijk eigenaar zijn van bepaalde vermogensbestanddelen. Meestal komt het begrip voor bij een scheiding, maar ook na het beëindigen van een samenlevingsrelatie of bij een erfenis kan boedelverdeling nodig zijn.

Bij een scheiding kunnen onder andere de volgende bezittingen en schulden worden verdeeld:

• De gezamenlijke koopwoning

• De hypotheekschuld

• Spaargeld en bankrekeningen

• Beleggingen en andere vermogensbestanddelen

• Auto’s en andere voertuigen

• Meubels en de inboedel

• Gezamenlijke leningen en schulden

• Eventuele ondernemingsbelangen

Daarnaast moet bij een scheiding vaak worden gekeken naar opgebouwde pensioenrechten. Hiervoor gelden specifieke regels die niet altijd gelijk zijn aan de regels voor de verdeling van andere bezittingen.

De manier waarop de boedelverdeling plaatsvindt, hangt af van de juridische afspraken tussen beide partners.

Voor woningeigenaren is vooral de verdeling van het huis en de hypotheek belangrijk. Een woning vertegenwoordigt vaak een groot deel van het gezamenlijke vermogen.

Hoe werkt boedelverdeling bij een scheiding?

Niet iedere boedelverdeling verloopt op dezelfde manier. De regels hangen onder andere af van de datum waarop je bent getrouwd, eventuele huwelijkse voorwaarden en de vraag of je überhaupt getrouwd bent.

Boedelverdeling bij gemeenschap van goederen vóór 2018

Ben je vóór 1 januari 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden? Dan geldt doorgaans de algehele gemeenschap van goederen.

Dit betekent dat vrijwel alle bezittingen en schulden van beide partners gezamenlijk eigendom zijn geworden.

Bij een scheiding wordt de gemeenschap in beginsel gelijk verdeeld.

Stel dat jullie gezamenlijk de volgende bezittingen en schulden hebben:

Wanneer alle genoemde bezittingen en schulden tot de gemeenschap behoren en er geen bijzondere verrekeningen spelen, heeft iedere partner in beginsel recht op € 100.000.

Dat betekent niet dat iedere bezitting letterlijk doormidden moet worden gedeeld.

Het is bijvoorbeeld mogelijk dat één partner de woning krijgt en de andere partner een groter deel van het spaargeld ontvangt. Zolang de uiteindelijke verdeling overeenkomt met de rechten van beide partners, kunnen verschillende afspraken worden gemaakt.

Let op: bepaalde erfenissen en schenkingen kunnen buiten de gemeenschap vallen, bijvoorbeeld wanneer een uitsluitingsclausule van toepassing is.

Boedelverdeling bij beperkte gemeenschap van goederen vanaf 2018

Sinds 1 januari 2018 geldt voor nieuwe huwelijken en geregistreerde partnerschappen zonder afwijkende voorwaarden automatisch de beperkte gemeenschap van goederen.

Hierbij zijn niet alle bezittingen en schulden automatisch gezamenlijk eigendom.

In beginsel geldt:

• Bezittingen die vóór het huwelijk uitsluitend van jou waren, blijven van jou.

• Schulden die vóór het huwelijk uitsluitend van jou waren, blijven in beginsel privé.

• Bezittingen en schulden die jullie vóór het huwelijk al samen hadden, vallen meestal in de gemeenschap.

• Bezittingen en schulden die tijdens het huwelijk ontstaan, zijn doorgaans gezamenlijk.

• Erfenissen en schenkingen blijven in beginsel privévermogen.

Een voorbeeld:

Je trouwt in 2022 en had daarvoor al € 50.000 spaargeld. Je partner had vóór het huwelijk een eigen auto.

In beginsel blijven deze bezittingen privé.

Kopen jullie tijdens het huwelijk samen een woning, dan valt deze doorgaans wel in de gemeenschap van goederen.

Bij een scheiding moet eerst worden bepaald welke bezittingen en schulden gezamenlijk zijn en welke niet. Daarna kan de verdeling plaatsvinden.

Boedelverdeling bij huwelijkse voorwaarden

Zijn jullie onder huwelijkse voorwaarden getrouwd? Dan kunnen andere afspraken gelden.

In huwelijkse voorwaarden kan bijvoorbeeld staan:

• Welke bezittingen privé blijven

• Hoe gezamenlijk vermogen wordt verdeeld

• Hoe persoonlijke investeringen worden behandeld

• Welke schulden voor rekening van welke partner komen

• Of er bij een scheiding een vermogensverrekening moet plaatsvinden

Sommige huwelijkse voorwaarden bevatten een periodiek of finaal verrekenbeding. Daardoor kan alsnog een recht op verrekening ontstaan, ook wanneer bezittingen formeel op naam van één partner staan.

Bij de verdeling van een koopwoning moeten daarom zowel de eigendomsakte als de huwelijkse voorwaarden worden bekeken.

Boedelverdeling bij geregistreerd partnerschap

Voor geregistreerde partners gelden op het gebied van gemeenschappelijk vermogen veelal vergelijkbare regels als voor gehuwden.

Ook hier is de datum waarop het partnerschap is aangegaan belangrijk.

Bij beëindiging van het geregistreerd partnerschap moeten gezamenlijke bezittingen en schulden volgens het toepasselijke vermogensrecht en eventuele partnerschapsvoorwaarden worden verdeeld.

Boedelverdeling bij samenwonen zonder huwelijk

Woon je samen zonder getrouwd te zijn of een geregistreerd partnerschap te hebben? Dan bestaat er niet automatisch een wettelijke gemeenschap van goederen zoals bij een huwelijk.

In dat geval is belangrijk:

• Wie juridisch eigenaar is van de woning

• Welke eigendomsverhouding is vastgelegd

• Of er een samenlevingscontract is

• Wie welke financiële bijdrage heeft geleverd

• Welke afspraken bestaan over gezamenlijke bezittingen en schulden

Hebben jullie samen een woning gekocht waarvan ieder voor 50% eigenaar is? Dan heeft iedere partner in beginsel recht op zijn of haar aandeel in de woningwaarde.

Dat kan anders uitpakken wanneer er aanvullende afspraken of vergoedingsrechten bestaan.

Bij samenwoners is het daarom extra belangrijk om de oorspronkelijke eigendomsakte en eventuele overeenkomsten erbij te pakken.

Boedelverdeling van een huis: wat gebeurt er met de woning?

Wanneer je gaat scheiden en samen een koopwoning bezit, zijn er doorgaans drie mogelijkheden.

1. De woning verkopen en de opbrengst verdelen

Een veelvoorkomende oplossing is de gezamenlijke woning verkopen.

Met de verkoopopbrengst wordt eerst de hypotheek afgelost. Daarna kan de resterende overwaarde tussen beide partners worden verdeeld.

Stel dat jullie woning wordt verkocht voor € 475.000 en de openstaande hypotheek € 325.000 bedraagt.

De overwaarde vóór verkoopkosten is dan:

€ 475.000 – € 325.000 = € 150.000

Bij gelijke rechten ontvangt iedere partner in beginsel € 75.000, voordat eventuele kosten en andere verrekeningen worden meegenomen.

De uiteindelijke bedragen kunnen afwijken door makelaarskosten, persoonlijke investeringen of afspraken in het echtscheidingsconvenant.

Verkoop kan een logische oplossing zijn wanneer geen van beide partners de hypotheek zelfstandig kan betalen.

2. Eén partner blijft in de woning wonen

Het is ook mogelijk dat één partner in de woning blijft wonen en de ander uitkoopt.

Dit betekent dat de vertrekkende partner een vergoeding ontvangt voor zijn of haar aandeel in de woning.

De partner die blijft wonen, moet doorgaans ook regelen dat de hypotheek op één naam komt te staan.

Hiervoor is toestemming van de geldverstrekker nodig.

De bank beoordeelt onder andere:

• Of de achterblijvende partner voldoende inkomen heeft

• Of de maandlasten zelfstandig betaalbaar zijn

• Hoe hoog de openstaande hypotheek is

• Hoeveel geld nodig is voor de uitkoop

• Of de woning voldoende waarde heeft

• Welke andere financiële verplichtingen er zijn

Het feit dat jullie gezamenlijk een hypotheek konden krijgen, betekent niet automatisch dat één partner deze hypotheek kan overnemen.

Bekijk ook onze uitleg over je hypotheek aanpassen en de mogelijkheden bij een scheiding.

3. Samen eigenaar blijven van de woning

Soms besluiten ex-partners voorlopig gezamenlijk eigenaar te blijven.

Bijvoorbeeld omdat de woning nog niet verkocht kan worden, één van beiden extra tijd nodig heeft of omdat de kinderen voorlopig in het huis blijven wonen.

Dat kan een tijdelijke oplossing zijn, maar er zitten risico’s aan.

Zolang de hypotheek gezamenlijk loopt, kunnen beide partners financieel verantwoordelijk blijven.

Leg daarom duidelijk vast wie welke kosten betaalt, wie in de woning woont, hoe onderhoudskosten worden verdeeld en wanneer de woning alsnog wordt verkocht of overgenomen.

Boedelverdeling berekenen: hoeveel krijgt iedere partner?

Bij een boedelverdeling van een koopwoning is de overwaarde vaak het uitgangspunt.

De basisberekening is:

Woningwaarde – openstaande hypotheek = overwaarde

Daarna wordt gekeken op welk deel van de overwaarde iedere partner recht heeft.

Rekenvoorbeeld boedelverdeling bij scheiding

Stel dat jullie gezamenlijk eigenaar zijn van een woning.

Wanneer één van beide partners de woning overneemt, bedraagt de uitkoopsom in dit voorbeeld € 80.000.

Dit geldt als beide partners recht hebben op de helft van de overwaarde en er geen andere verrekeningen nodig zijn.

In de praktijk kunnen de bedragen anders uitvallen.

Wat als één partner meer eigen geld heeft ingebracht?

Misschien heeft één van jullie bij de aankoop € 70.000 eigen geld ingelegd en de ander € 20.000.

Dat betekent niet automatisch dat de uiteindelijke overwaarde in dezelfde verhouding wordt verdeeld.

De juridische uitkomst hangt af van onder andere:

• Het huwelijksvermogensrecht

• De eigendomsverhouding

• De herkomst van het ingelegde vermogen

• Eventuele vergoedingsrechten

• Afspraken in huwelijkse voorwaarden of het samenlevingscontract

Als een persoonlijke investering recht geeft op een vergoeding, kan dit invloed hebben op de uitkoopsom.

Laat daarom eerst vaststellen welke rechten en verplichtingen gelden voordat je de definitieve bedragen afspreekt.

Meer weten over het bepalen van de waarde en financiële ruimte van een woning? Lees onze uitleg over de maximale hypotheek met overwaarde berekenen.

Je ex-partner uitkopen na boedelverdeling

Wil je na de scheiding in het huis blijven wonen? Dan moet je mogelijk je ex-partner uitkopen.

Hoe hoog de uitkoopsom is, hangt af van de woningwaarde, hypotheekschuld, eigendomsverhouding en eventuele aanvullende afspraken.

Bij een gelijke verdeling is de uitkoopsom vaak de helft van de overwaarde.

Hoeveel hypotheek heb je nodig om je ex uit te kopen?

We gebruiken opnieuw het voorbeeld van een woning met een waarde van € 500.000.

De bestaande hypotheek bedraagt € 340.000.

De overwaarde bedraagt € 160.000.

De uitkoopsom is € 80.000.

Wanneer je geen spaargeld gebruikt voor de uitkoop en het volledige bedrag financiert, ziet de berekening er als volgt uit:

De woningwaarde biedt in dit voorbeeld op zichzelf voldoende ruimte voor een hypotheek van € 420.000.

Maar dat betekent niet dat de bank de aanvraag automatisch goedkeurt.

De belangrijkste vraag is of je de maandlasten met jouw eigen inkomen kunt betalen.

Daarnaast kunnen advieskosten, notariskosten en andere bijkomende kosten invloed hebben op je financieringsbehoefte.

Kan ik mijn ex uitkopen zonder spaargeld?

Dat kan soms.

Wanneer er voldoende overwaarde in de woning zit en jouw inkomen hoog genoeg is, kun je de uitkoopsom mogelijk financieren met een hogere hypotheek.

Je hoeft dan niet noodzakelijk de volledige uitkoopsom uit eigen spaargeld te betalen.

Toch gelden er belangrijke voorwaarden.

De bank beoordeelt de betaalbaarheid, de woningwaarde en het maximale bedrag dat verantwoord kan worden geleend.

Ook is van belang of je bestaande hypotheek kan worden aangepast of dat een nieuwe financiering nodig is.

Wil je weten hoeveel je ongeveer kunt lenen? Gebruik dan onze maximale hypotheek berekenen.

Houd er rekening mee dat een standaard hypotheekberekening niet alle bijzondere omstandigheden van een scheiding meeneemt.

Gratis laten berekenen of je de woning kunt overnemen

Wil je weten of je na de scheiding in je huis kunt blijven wonen?

Bij HypotheekPlatform kijken we naar je inkomen, de woningwaarde, je bestaande hypotheek en de mogelijkheden om de uitkoopsom te financieren.

Plan een gratis en vrijblijvend hypotheekgesprek en krijg inzicht in de mogelijkheden voor jouw situatie.

Boedelverdeling bij een huis met onderwaarde

Niet iedere woning heeft overwaarde.

Wanneer de openstaande hypotheek hoger is dan de waarde van het huis, ontstaat onderwaarde.

Stel:

• Woningwaarde: € 350.000

• Openstaande hypotheek: € 370.000

• Onderwaarde: € 20.000

Als de woning voor € 350.000 wordt verkocht, blijft er vóór verkoopkosten een restschuld van € 20.000 over.

Bij een gelijke onderlinge verdeling komt dit in beginsel neer op € 10.000 per partner, maar andere afspraken en juridische omstandigheden kunnen tot een andere verdeling leiden.

Voor de bank is bovendien belangrijk wie aansprakelijk is voor de lening. De bank hoeft zich niet automatisch aan jullie onderlinge verdeling van de restschuld te houden.

Heeft de hypotheek Nationale Hypotheek Garantie? Dan bestaan onder voorwaarden mogelijkheden voor ondersteuning of kwijtschelding bij een noodzakelijke verkoop met verlies.

Hypotheek op één naam zetten na een scheiding

Een belangrijk onderdeel van de boedelverdeling is het aanpassen van de hypotheek.

Wanneer twee partners samen een hypotheek afsluiten, zijn zij meestal hoofdelijk aansprakelijk voor de schuld.

Dit betekent dat de geldverstrekker ieder van beiden kan aanspreken voor de volledige hypotheekschuld.

Na een scheiding verandert deze aansprakelijkheid niet automatisch.

Ook wanneer één partner de woning verlaat, kan diegene aansprakelijk blijven.

Wat is ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid?

Bij ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid geeft de geldverstrekker toestemming om één van de hypotheeknemers te ontslaan uit de verantwoordelijkheid voor de lening.

De achterblijvende partner wordt dan zelfstandig verantwoordelijk voor de hypotheek.

Hiervoor moet de bank meestal beoordelen of de hypotheek met één inkomen betaalbaar blijft.

Daarbij kan de geldverstrekker rekening houden met:

• Het bruto jaarinkomen

• De arbeidsovereenkomst of ondernemersinkomsten

• Partneralimentatie

• Kinderalimentatie, voor zover relevant volgens de toepasselijke toetsregels

• Studieschulden en andere leningen

• De actuele woningwaarde

• De bestaande rente en hypotheekvoorwaarden

• De resterende looptijd van de hypotheek

Een ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid is niet hetzelfde als een eigendomsoverdracht.

De notaris regelt de juridische eigendomsoverdracht. De geldverstrekker moet afzonderlijk instemmen met de wijziging van de hypotheekverplichtingen.

Beide onderdelen moeten goed op elkaar worden afgestemd.

Kan de bestaande hypotheekrente behouden blijven?

In bepaalde situaties kan de bestaande hypotheek bij dezelfde geldverstrekker worden voortgezet.

Soms kunnen de bestaande renteafspraken en leningdelen geheel of gedeeltelijk behouden blijven.

Dat hangt af van de voorwaarden van de geldverstrekker en de benodigde hypotheekwijziging.

Wanneer je extra moet lenen om je ex-partner uit te kopen, kan voor dat aanvullende leningdeel een andere hypotheekrente gelden.

Een volledige oversluiting kan daardoor andere financiële gevolgen hebben dan het aanpassen van de bestaande hypotheek.

Wat is een akte van verdeling?

Een akte van verdeling is een notariële akte waarin wordt vastgelegd hoe gezamenlijk eigendom van bepaalde goederen wordt verdeeld.

Bij een gezamenlijke koopwoning is een akte van verdeling doorgaans nodig wanneer één partner de volledige juridische eigendom overneemt.

In deze akte wordt onder andere vastgelegd:

• Om welke woning het gaat

• Wie de huidige eigenaren zijn

• Wie na de verdeling eigenaar wordt

• Hoe de eigendomsrechten worden verdeeld

• Welke financiële afspraken van toepassing zijn

De notaris zorgt voor de juridische afhandeling en de inschrijving van de eigendomswijziging bij het Kadaster.

Is een akte van verdeling verplicht bij scheiding?

Niet altijd.

Wanneer jullie gezamenlijk eigenaar zijn van een woning en één van jullie deze volledig overneemt, is een notariële akte van verdeling normaal gesproken noodzakelijk.

Verkopen jullie de woning aan een derde? Dan wordt de eigendomsoverdracht meestal geregeld via een reguliere akte van levering.

Wanneer de woning al uitsluitend eigendom is van één partner, kan de juridische situatie weer anders zijn.

Lees ook onze uitgebreide uitleg over de akte van levering, de notaris en de kosten.

Wat is het verschil tussen boedelverdeling en een akte van verdeling?

Boedelverdeling is het volledige proces waarin gezamenlijke bezittingen en schulden worden verdeeld.

Een akte van verdeling is een juridisch document waarmee een specifieke verdeling officieel wordt vastgelegd, bijvoorbeeld wanneer een gezamenlijk huis op naam van één partner komt te staan.

De akte is dus onderdeel van het proces, maar de boedelverdeling kan veel meer omvatten dan alleen de woning.

Stappenplan boedelverdeling bij een gezamenlijke woning

Wanneer jullie uit elkaar gaan en een koopwoning bezitten, helpt het om de verdeling in de juiste volgorde aan te pakken.

Stap 1: Bepaal welke bezittingen en schulden gezamenlijk zijn

Controleer eerst welke afspraken gelden.

Bekijk jullie huwelijksdatum, eventuele huwelijkse voorwaarden, eigendomsdocumenten en het samenlevingscontract.

Zo ontstaat duidelijkheid over wat er daadwerkelijk verdeeld moet worden.

Stap 2: Laat de woningwaarde vaststellen

Voor een eerlijke verdeling is de actuele woningwaarde belangrijk.

Dat kan betekenen dat een taxatie nodig is.

De WOZ-waarde of een online waardeschatting is niet automatisch gelijk aan de actuele marktwaarde die nodig is voor de financiële afwikkeling.

Een geldverstrekker kan bovendien specifieke eisen stellen aan de taxatie.

Stap 3: Bereken de overwaarde of restschuld

Trek de openstaande hypotheek af van de woningwaarde.

Bepaal vervolgens welk deel van het resultaat aan iedere partner toekomt.

Houd rekening met persoonlijke investeringen, andere bezittingen, schulden en eventuele vergoedingsrechten.

Stap 4: Onderzoek of één partner de hypotheek kan overnemen

Voordat jullie definitief afspreken wie de woning krijgt, is het verstandig om de hypotheekmogelijkheden te onderzoeken.

Een hypotheekadviseur kan beoordelen of één inkomen voldoende is om de bestaande hypotheek en eventuele uitkoopsom te financieren.

Zo voorkom je dat afspraken worden gemaakt die later niet uitvoerbaar blijken.

Stap 5: Leg de afspraken schriftelijk vast

Bij een echtscheiding worden afspraken vaak opgenomen in een echtscheidingsconvenant.

Hierin kan onder andere worden vastgelegd:

• Wie in de woning blijft

• Welke waarde voor de woning wordt gehanteerd

• Hoe de overwaarde wordt verdeeld

• Hoe hoog de eventuele uitkoopsom is

• Wie de hypotheeklasten betaalt

• Binnen welke termijn de financiering geregeld moet worden

• Wat gebeurt als de hypotheek niet kan worden overgenomen

Voor samenwoners kunnen de afspraken in een afzonderlijke overeenkomst worden vastgelegd.

Stap 6: Regel de hypotheek en de notaris

Wanneer de bank akkoord gaat met de hypotheekaanpassing, kan de juridische overdracht worden voorbereid.

De notaris stelt de benodigde akte van verdeling op.

Het ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid en de eigendomsoverdracht moeten op elkaar aansluiten.

Stap 7: Rond de financiële verdeling af

Na de notariële afhandeling en de hypotheekwijziging kan de financiële verrekening worden afgerond.

Controleer daarnaast of verzekeringen, automatische betalingen en andere financiële afspraken moeten worden aangepast.

Wat kost boedelverdeling?

De kosten van boedelverdeling verschillen per situatie.

Wanneer er alleen eenvoudige gezamenlijke bezittingen moeten worden verdeeld, kunnen de kosten beperkt zijn.

Bij een koopwoning met een hypotheek komen vaak aanvullende werkzaamheden kijken.

Mogelijke kosten zijn:

Wat kost een akte van verdeling bij de notaris?

Er bestaat geen landelijk vast tarief voor een akte van verdeling.

Notarissen bepalen hun eigen tarieven. De kosten hangen onder andere af van de complexiteit van de eigendomssituatie en de benodigde werkzaamheden.

In de praktijk kunnen de tarieven uiteenlopen van enkele honderden tot ruim duizend euro. Bij ingewikkeldere situaties kunnen de totale kosten hoger uitvallen.

Vraag daarom een offerte op waarin duidelijk staat welke werkzaamheden, registratiekosten en bijkomende kosten zijn inbegrepen.

Ook moeten jullie bepalen wie deze kosten betaalt.

Dat hoeft niet automatisch de partner te zijn die de woning overneemt.

Wat kost hypotheekadvies bij boedelverdeling?

Wanneer één partner de woning wil overnemen, kan hypotheekadvies noodzakelijk zijn om de financieringsmogelijkheden te onderzoeken en de hypotheekwijziging te begeleiden.

De kosten zijn afhankelijk van de werkzaamheden.

Bij HypotheekPlatform weet je vooraf welk tarief van toepassing is. Het eerste gesprek is gratis en vrijblijvend.

Bekijk onze pagina over de kosten van hypotheekadvies.

Belasting bij boedelverdeling: waar moet je rekening mee houden?

Het verdelen van een woning na een scheiding kan fiscale gevolgen hebben.

Denk aan hypotheekrenteaftrek, de bijleenregeling en overdrachtsbelasting.

Hypotheekrenteaftrek na scheiding

Wanneer je uit elkaar gaat, verandert mogelijk de manier waarop je hypotheekrente mag aftrekken.

Als één partner de gezamenlijke eigen woning verlaat en de ander blijft wonen, kan de vertrekkende partner onder voorwaarden nog maximaal twee jaar recht hebben op hypotheekrenteaftrek voor het eigen aandeel.

Daarbij is onder andere belangrijk welk deel van de woning en hypotheekschuld aan iedere partner toebehoort.

Ook de manier waarop hypotheeklasten worden betaald, kan fiscale gevolgen hebben.

Na afloop van de toepasselijke tweejaarstermijn kan de fiscale behandeling veranderen.

Laat daarom bekijken wat de scheiding betekent voor je aangifte inkomstenbelasting en eventuele voorlopige teruggave.

Wat gebeurt er met de overwaarde en de bijleenregeling?

Wanneer je bij de verdeling je aandeel in een woning verkoopt of overdraagt, kan een eigenwoningreserve ontstaan.

Die kan invloed hebben op de hypotheekrenteaftrek als je een andere woning koopt.

Dit wordt de bijleenregeling genoemd.

Stel dat je na de verdeling € 75.000 aan overwaarde ontvangt.

Koop je vervolgens een nieuwe woning, dan kan deze overwaarde invloed hebben op het bedrag waarover je hypotheekrente mag aftrekken.

Een eigenwoningreserve vervalt in beginsel na drie jaar.

Het is dus verstandig om de fiscale gevolgen te onderzoeken voordat je een nieuwe hypotheek afsluit.

Betaal je overdrachtsbelasting bij boedelverdeling?

Bij een verdeling van een gezamenlijk huis is niet altijd overdrachtsbelasting verschuldigd.

Wanneer de woning tot een huwelijksgemeenschap behoort en bij de scheiding aan één van de partners wordt toegedeeld, geldt in beginsel een vrijstelling.

Ook bij bepaalde verdelingen tussen ongehuwde mede-eigenaren kan een vrijstelling van toepassing zijn.

Daarvoor gelden wel specifieke voorwaarden, onder andere ten aanzien van de oorspronkelijke verkrijging en eigendomsverhouding.

Valt de situatie niet onder een vrijstelling? Dan kan overdrachtsbelasting verschuldigd zijn.

Laat de notaris vooraf beoordelen welke regels voor jullie situatie gelden.

Is de uitkoopsom belast?

De vergoeding die je bij boedelverdeling ontvangt, is niet automatisch belast als inkomen.

Wel kunnen er fiscale gevolgen ontstaan voor de eigenwoningreserve, hypotheekrenteaftrek en eventuele vermogensbestanddelen.

Wanneer een woning voor een afwijkende waarde wordt overgedragen, kunnen bovendien andere fiscale vragen ontstaan.

Een correcte waardebepaling en goede vastlegging van de afspraken zijn daarom belangrijk.

Boedelverdeling met Nationale Hypotheek Garantie

Hebben jullie een hypotheek met Nationale Hypotheek Garantie (NHG)? Dan kunnen er aanvullende mogelijkheden zijn bij een scheiding.

NHG heeft regelingen die onder voorwaarden kunnen helpen voorkomen dat de woning moet worden verkocht.

Bij relatiebeëindiging kan bijvoorbeeld worden onderzocht of één van beide partners de hypotheek zelfstandig kan blijven betalen.

Hiervoor kan een zogenoemde Beheertoets worden gebruikt.

Wanneer de reguliere financieringsmogelijkheden onvoldoende zijn, kunnen de hypotheekadviseur, geldverstrekker en NHG soms onderzoeken of een andere verantwoorde oplossing mogelijk is.

In bepaalde gevallen kan NHG ook ondersteuning bieden wanneer een noodzakelijke woningverkoop leidt tot een restschuld.

Dit is geen automatische garantie. De specifieke voorwaarden en jouw financiële situatie bepalen welke mogelijkheden er zijn.

Boedelverdeling bij een bankspaarhypotheek of andere oude hypotheekvorm

Bij oudere hypotheekvormen kan de verdeling extra aandacht vragen.

Hebben jullie bijvoorbeeld een bankspaarhypotheek, spaarhypotheek, levenhypotheek of beleggingshypotheek?

Dan is er mogelijk spaargeld, beleggingsvermogen of een verzekering gekoppeld aan de hypotheek.

Bij de boedelverdeling moet ook worden vastgesteld hoe deze opgebouwde waarde wordt behandeld.

Daarnaast kunnen fiscale regels en voorwaarden van de geldverstrekker beperkingen opleggen aan het wijzigen of beëindigen van de constructie.

Het is daarom niet verstandig om een bestaande hypotheekvorm zonder berekening te beëindigen.

Lees meer over de werking en aandachtspunten van een bankspaarhypotheek.

Boedelverdeling bij een erfenis

Boedelverdeling komt niet alleen voor bij scheidingen.

Ook wanneer iemand overlijdt, kan een verdeling van de nalatenschap nodig zijn.

Een nalatenschap kan bestaan uit:

• Een woning

• Bankrekeningen en spaargeld

• Beleggingen

• Persoonlijke bezittingen

• Openstaande leningen

• Een hypotheekschuld

Wanneer meerdere erfgenamen gezamenlijk eigenaar worden van een huis, moeten zij bepalen wat er met de woning gebeurt.

De woning kan bijvoorbeeld worden verkocht, of één erfgenaam kan het aandeel van de andere erfgenamen overnemen.

Bij een dergelijke verdeling kan ook een notariële akte van verdeling nodig zijn.

De regels voor een erfenis verschillen van die voor boedelverdeling na een scheiding.

De wettelijke erfopvolging, een eventueel testament en de omvang van de nalatenschap zijn bepalend.

Wanneer één erfgenaam de woning met hypotheek wil overnemen, moeten bovendien de financieringsmogelijkheden worden beoordeeld.

Welke documenten heb je nodig voor boedelverdeling?

Een goede voorbereiding maakt het verdelingsproces overzichtelijker.

Wanneer een koopwoning onderdeel uitmaakt van de boedelverdeling, kunnen de volgende documenten nodig zijn:

• De huidige hypotheekovereenkomst

• Een overzicht van de openstaande hypotheekschuld

• De eigendomsakte van de woning

• Een actuele woningtaxatie

• De huwelijkse voorwaarden of het samenlevingscontract

• Een echtscheidingsconvenant of conceptverdeling

• Recente loonstroken of inkomensgegevens

• Een werkgeversverklaring, indien vereist

• Jaarcijfers bij ondernemerschap

• Een overzicht van andere financiële verplichtingen

• Eventuele alimentatieafspraken

• Documentatie van persoonlijke investeringen in de woning

Niet ieder document is in alle gevallen nodig.

Welke informatie vereist is, hangt af van de geldverstrekker, het type aanvraag en jullie juridische situatie.

Veelgestelde vragen over boedelverdeling

Wat betekent boedelverdeling?

Boedelverdeling betekent dat gezamenlijke bezittingen en schulden worden verdeeld. Dit gebeurt vaak na een scheiding of relatiebreuk, maar kan ook spelen bij een erfenis. Bij woningeigenaren heeft de verdeling vaak betrekking op het huis, de hypotheek en de overwaarde.

Is boedelverdeling verplicht bij een scheiding?

Wanneer jullie gezamenlijk vermogen of schulden hebben, moeten de onderlinge rechten en verplichtingen worden afgewikkeld. Welke bezittingen worden verdeeld, hangt af van het huwelijksvermogensrecht en eventuele afspraken. Niet iedere persoonlijke bezitting hoeft onderdeel van de verdeling te zijn.

Wordt bij boedelverdeling altijd alles 50/50 verdeeld?

Nee. Bij gemeenschap van goederen geldt in beginsel een gelijke verdeling van de bezittingen en schulden die tot de gemeenschap behoren. Privévermogen, huwelijkse voorwaarden en vergoedingsrechten kunnen echter invloed hebben op de uiteindelijke verdeling. Bij ongehuwd samenwonenden kunnen andere eigendomsverhoudingen gelden.

Hoe bereken je boedelverdeling van een huis?

Trek de openstaande hypotheek af van de actuele woningwaarde. Het resultaat is de overwaarde of onderwaarde. Vervolgens bepaal je welk aandeel iedere partner daarin heeft. Houd daarbij rekening met de juridische eigendomsrechten en eventuele verrekeningen.

Wie krijgt het huis bij een scheiding?

Dat hangt af van de afspraken tussen beide partners en hun juridische rechten. Jullie kunnen de woning verkopen, aan één partner toedelen of voorlopig samen eigenaar blijven. Wanneer één partner de woning wil overnemen, moet ook de hypotheek geregeld kunnen worden.

Kan mijn ex mij verplichten het huis te verkopen?

Wanneer jullie gezamenlijk eigenaar zijn en geen overeenstemming bereiken over de verdeling, kan juridische tussenkomst nodig zijn. Een mede-eigenaar kan onder bepaalde omstandigheden verdeling van het gemeenschappelijke eigendom verlangen. De precieze mogelijkheden hangen af van de situatie en eventuele afspraken.

Kan ik mijn ex-partner uitkopen zonder eigen geld?

Dat kan wanneer voldoende hypotheekfinanciering mogelijk is. De geldverstrekker beoordeelt onder andere jouw inkomen, bestaande financiële verplichtingen en de waarde van de woning. Overwaarde alleen is niet voldoende om een aanvullende hypotheek gegarandeerd te krijgen.

Hoeveel hypotheek kan ik krijgen na een scheiding?

Dat is afhankelijk van je inkomen, financiële verplichtingen, hypotheekrente, looptijd en de beoordeling door de geldverstrekker. Ook alimentatieverplichtingen en de bestaande hypotheek kunnen invloed hebben. Een persoonlijke hypotheekberekening geeft meer duidelijkheid.

Is een akte van verdeling hetzelfde als een echtscheidingsconvenant?

Nee. In een echtscheidingsconvenant worden verschillende afspraken rondom de scheiding vastgelegd. De akte van verdeling is een notariële akte die bijvoorbeeld nodig is om een gezamenlijk huis juridisch op naam van één partner te zetten.

Wat kost boedelverdeling bij de notaris?

De notariskosten verschillen per situatie en notariskantoor. Een akte van verdeling brengt doorgaans kosten met zich mee voor het opstellen van de akte en registratie. Bij een hypotheekwijziging kunnen aanvullende kosten ontstaan. Vraag vooraf een gespecificeerde offerte aan.

Wie betaalt de kosten van boedelverdeling?

Dat kunnen jullie onderling afspreken. Soms worden kosten gelijk verdeeld, terwijl in andere situaties de partner die de woning overneemt bepaalde kosten draagt. De gemaakte afspraken kunnen worden vastgelegd in het convenant of de verdelingsovereenkomst.

Hoelang duurt een boedelverdeling?

Er bestaat geen vaste termijn. De duur hangt af van hoe snel afspraken worden gemaakt, de complexiteit van het vermogen, de beschikbaarheid van documenten, de hypotheekaanvraag en de notariële afhandeling. Wanneer partners het niet eens worden, kan het proces aanzienlijk langer duren.

Kan ik mijn hypotheek behouden na een scheiding?

Dat is soms mogelijk. Een geldverstrekker kan onder voorwaarden toestaan dat één partner de bestaande hypotheek voortzet. Daarbij moet worden beoordeeld of de hypotheek zelfstandig betaalbaar is en of de vertrekkende partner uit de hoofdelijke aansprakelijkheid kan worden ontslagen.

Wat gebeurt er als mijn ex nog op de hypotheek staat?

Als de geldverstrekker je ex-partner nog niet uit de hoofdelijke aansprakelijkheid heeft ontslagen, kan diegene aansprakelijk blijven voor de hypotheek. Dit geldt ook als de ex-partner inmiddels ergens anders woont. Laat de hypotheekverplichtingen daarom formeel aanpassen.

Moet ik overdrachtsbelasting betalen bij boedelverdeling?

Niet altijd. Voor bepaalde verdelingen van gemeenschappelijk eigendom gelden vrijstellingen. Of die van toepassing zijn, hangt onder andere af van de relatievorm, eigendomsstructuur en wijze waarop de woning is verkregen. De notaris kan bepalen of overdrachtsbelasting verschuldigd is.

Wat gebeurt er met de overwaarde als ik een nieuw huis koop?

Wanneer je na de boedelverdeling overwaarde ontvangt, kan de bijleenregeling van toepassing zijn. Daardoor kan het bedrag waarover je hypotheekrente mag aftrekken bij de aankoop van een volgende woning lager worden. Een eigenwoningreserve vervalt in beginsel na drie jaar.

Is boedelverdeling ook nodig als je niet getrouwd bent?

Ja, wanneer ongehuwde partners gezamenlijke bezittingen en schulden hebben die verdeeld moeten worden. Een gezamenlijke koopwoning is hiervan een veelvoorkomend voorbeeld. De verdeling wordt dan gebaseerd op de eigendomsrechten en eventuele afspraken, zoals een samenlevingscontract.

Hypotheekadvies nodig bij boedelverdeling?

Een scheiding brengt vaak ingewikkelde financiële beslissingen met zich mee. Zeker wanneer jullie samen een koopwoning hebben, is het belangrijk om te weten welke mogelijkheden er zijn voordat je definitieve afspraken maakt.

Wil je in de woning blijven wonen? Dan moet duidelijk worden of je de hypotheek zelfstandig kunt dragen en hoe je de eventuele uitkoopsom kunt financieren.

Bij HypotheekPlatform helpen we je met onafhankelijk hypotheekadvies dat aansluit op jouw financiële situatie.

We kunnen onder andere onderzoeken:

• Of je de bestaande hypotheek zelfstandig kunt overnemen

• Hoeveel hypotheek je na de scheiding kunt krijgen

• Of het mogelijk is om je ex-partner uit te kopen

• Of de bestaande rente en hypotheekvoorwaarden behouden kunnen blijven

• Welke geldverstrekkers geschikt zijn voor jouw situatie

• Wat de verwachte maandlasten worden

• Welke stappen nodig zijn voor de hypotheekaanvraag

HypotheekPlatform vergelijkt hypotheken van meer dan 40 geldverstrekkers. Zo kunnen we onderzoeken welke oplossing aansluit op jouw mogelijkheden en toekomstplannen.

Het eerste gesprek is gratis en vrijblijvend.

Wil je weten of je na een scheiding in je huis kunt blijven wonen?

Maak direct een gratis afspraak met HypotheekPlatform.

We bespreken jouw situatie en kijken welke mogelijkheden er zijn voor het overnemen, aanpassen of opnieuw afsluiten van je hypotheek.

De informatie op deze pagina is algemeen van aard. De juridische en fiscale gevolgen van boedelverdeling zijn afhankelijk van de persoonlijke situatie. Laat eigendomsrechten, scheidingsafspraken en fiscale gevolgen waar nodig beoordelen door een notaris, advocaat of belastingadviseur.